Viscose is niet duurzaam, althans niet in de traditionele productievorm. De stof wordt van hout gemaakt, wat hernieuwbaar klinkt, maar het productieproces verbruikt veel water, energie en chemicaliën die schadelijk zijn voor mens en milieu. Tegelijk is viscose ook niet hetzelfde als puur synthetisch materiaal zoals polyester. Het ligt dus genuanceerder dan een simpel ja of nee.
Viscose is een populaire keuze voor blouses, tunieken en jurken omdat de stof soepel valt en aangenaam draagt. Maar voor je beslist of je het wil kopen, is het goed om te weten wat er achter die zachte stof schuilgaat.
Hoe wordt viscose gemaakt?
Viscose is een zogenoemd kunstmatig vezelmateriale: het begint met een natuurlijke grondstof (hout of bamboe), maar de omzetting naar bruikbare stof is allesbehalve natuurlijk. Het hout wordt eerst omgezet in cellulose, daarna behandeld met sterke chemicaliën zoals natriumhydroxide en koolstofdisulfide. Die laatste stof is giftig en kan bij slechte verwerking in het afvalwater of de lucht terechtkomen.
Dat maakt viscose in zijn standaardvorm belastend voor het milieu, zeker als de productie plaatsvindt in landen waar milieunormen minder streng zijn. De bossen waaruit het hout komt, zijn bovendien niet altijd duurzaam beheerd. Er zijn gevallen bekend waarbij voor viscoseproductie hout werd gebruikt uit kwetsbare of bedreigde bossen.
Is viscose duurzamer dan polyester of katoen?
Dat hangt af van waar je op let. Vergeleken met polyester heeft viscose één voordeel: het is biologisch afbreekbaar. Polyester niet. Viscosevezel lost over tijd op, polyestervezel blijft eeuwen bestaan en laat microplastics achter bij het wassen.
Vergeleken met conventioneel katoen is het beeld minder rooskleurig. Katoen scoort slecht op waterverbruik (voor één katoenen T-shirt is naar schatting 2.700 liter water nodig), maar conventionele viscose scoort slecht op chemicaliëngebruik. Geen van beide is een duurzame winnaar. Biologisch katoen of gerecycled materiaal doet het in de meeste opzichten beter.
Wanneer is viscose wél een betere keuze?
Er bestaan duurzamere varianten van viscose. De bekendste is lyocell, ook wel bekend onder de merknaam Tencel. Lyocell wordt ook van hout gemaakt, maar in een gesloten productieproces: de chemicaliën worden steeds opnieuw gebruikt en komen nauwelijks in het milieu terecht. Het hout komt bovendien vaker uit gecertificeerde bossen (FSC-keurmerk). Lyocell geldt als een van de meest milieuvriendelijke textielvezels die er zijn.
Een andere variant is modal, die gemier is van beukenhout en iets minder chemisch belastend is dan standaard viscose. Toch haalt ook modal het niveau van lyocell niet.
Als je viscose koopt, is het de moeite waard om te kijken of het om gewone viscose gaat of om een gecertificeerde variant. Keurmerken zoals OEKO-TEX of FSC op de grondstof geven enige zekerheid, maar dekken niet het volledige productieproces.
Wat betekent dit voor je aankoop?
Een kledingstuk van gewone viscose is geen ramp, maar het is ook geen duurzame keuze. Als duurzaamheid meespeelt in je beslissing, zijn dit de praktische afwegingen:
- Kies bij voorkeur voor lyocell (Tencel) in plaats van viscose als je soortgelijke stoffen zoekt.
- Controleer het label: staat er “viscose” of “rayon”, dan gaat het bijna altijd om de conventionele variant.
- Draag viscosekleding langer. Hoe langer je een kledingstuk gebruikt, hoe kleiner de milieu-impact per draagbeurt.
- Was viscose op lage temperatuur (30 graden) om de stof te sparen en energie te besparen.
- Koop tweedehands: een viscose blouse uit de kringloopwinkel is altijd duurzamer dan een nieuwe, welk materiaal dan ook.
Viscose is dus niet duurzaam in de traditionele zin, maar het is ook niet de slechtste optie op de markt. Wil je echt de milieubelasting verlagen, dan is lyocell de logische vervanger. Koop je toch viscose, zorg dan dat je het stuk zo lang mogelijk draagt. Dat maakt meer verschil dan welk materiaal dan ook.
