Bamboe viscose is een textielvezels gemaakt van de cellulose uit bamboe, die via een chemisch proces wordt omgezet naar een zachte, soepele stof. Het is verreweg de meest gebruikte manier om bamboe te verwerken tot kleding, beddengoed en andere textielproducten. De naam “bamboe” klinkt natuurlijk en duurzaam, maar het productieproces is een stuk ingewikkelder dan je op het eerste gezicht zou verwachten.
Wat is bamboe viscose precies?
Viscose is een vezeltype dat wordt gemaakt door plantaardige cellulose op te lossen en vervolgens opnieuw te spinnen tot draden. Bij bamboe viscose is bamboe de grondstof. De bamboeplant bevat van nature veel cellulose in zijn stengels, wat hem geschikt maakt als basis voor dit proces. Het eindproduct lijkt qua structuur sterk op gewone viscose van hout of katoen, maar begint dus als bamboe.
De benaming “bamboe viscose” wordt soms afgewisseld met termen als “bamboevezel”, “bamboe rayon” of “bamboe lyocell”. Die termen lijken op elkaar, maar beschrijven niet allemaal hetzelfde proces. Bamboe lyocell wordt gemaakt in een gesloten productieproces waarbij de chemicaliën worden hergebruikt. Bamboe viscose (of rayon) gebruikt een open chemisch proces met meer afvalwater. Het verschil zit dus in de productiemethode, niet in de grondstof.
Hoe wordt bamboe viscose gemaakt?
Het productieproces verloopt globaal in een aantal stappen:
- Oogst: Bamboestengels worden gekapt en gehakseld.
- Oplossen: De gehakselde bamboe wordt behandeld met chemicaliën, meestal natriumhydroxide (loog), om de cellulose los te maken van de rest van de plant. Wat overblijft is een viskeuze cellulosepap.
- Filteren en rijpen: De pap wordt gefilterd en een tijd bewaard zodat de cellulose kan rijpen.
- Spinnen: De vloeibare massa wordt door kleine gaatjes geperst (een spinneret) in een zuuroplossing. Daarbij stollen de stralen tot dunne vezels.
- Wassen en drogen: De vezels worden gewassen, gedroogd en gesponnen tot garen.
Dit proces verwijdert vrijwel alle oorspronkelijke eigenschappen van bamboe, zoals bacterieremmende stoffen. Wat overblijft is een vezel die zijn eigenschappen voornamelijk ontleent aan de structuur van viscose, niet aan de bamboeplant zelf.
Voordelen van bamboe viscose als stof
Ondanks het intensieve productieproces heeft bamboe viscose als eindproduct aantrekkelijke eigenschappen. De stof is opmerkelijk zacht, vergelijkbaar met zijde of een zachte katoen. Dat maakt het populair voor direct-op-de-huid toepassingen zoals T-shirts, ondergoed en beddengoed.
Bamboe viscose is ook ademend. De vezelstructuur laat lucht door en voert vocht goed af, waardoor je minder snel overmatig transpireert. Dat is een praktisch voordeel bij slaapkleding of sportkleding. Verder is de stof relatief goed bestand tegen geurtjes in vergelijking met synthetische stoffen zoals polyester, al is dat geen absolute eigenschap.
Nadelen en valkuilen
Het grootste kritiekpunt op bamboe viscose is het productieproces. De chemicaliën die worden gebruikt, zoals natriumhydroxide en zwavelkoolstof, kunnen schadelijk zijn voor het milieu als ze niet goed worden verwerkt. De bamboe zelf groeit snel en zonder veel pesticidengebruik, maar dat voordeel verdwijnt grotendeels in de productiefase als er geen gesloten systeem wordt gebruikt.
Een tweede valkuil is misleidende marketing. Producten worden soms verkocht als “100% bamboe” of “natuurlijke bamboevezel”, terwijl het in werkelijkheid gewoon viscose is met bamboe als vertrekpunt. In de Europese Unie geldt dat een product op het label “viscose van bamboe” of “bamboe viscose” moet noemen, niet simpelweg “bamboe”. Let daar op bij de aanschaf.
Bamboe viscose is ook gevoelig voor krimp bij te warm wassen. Koel wassen op 30 graden en niet in de droger is de standaard aanbeveling. De stof kan bovendien kwetsbaar zijn bij veel wrijving.
Bamboe viscose versus bamboe lyocell
Als duurzaamheid voor jou zwaar weegt, is bamboe lyocell (ook wel bamboe Tencel of bamboe Modal genoemd) een betere keuze dan standaard bamboe viscose. Bij lyocell worden de oplosmiddelen voor meer dan 99% hergebruikt in een gesloten kringloop, wat de milieubelasting sterk vermindert. Het eindproduct heeft vergelijkbare zachtheid en ademend vermogen, maar heeft een kleinere ecologische voetafdruk in productie. Lyocell is doorgaans duurder dan viscose.
Wil je weten welk type je koopt, kijk dan op het wettelijk verplichte textiellabel. Bamboe viscose staat er als “viscose” of “viscose van bamboe”. Bamboe lyocell staat er als “lyocell” of met een merknaam zoals “Modal”.
Bamboe viscose is een zachte, praktische stof die goed aanvoelt op de huid en lekker ademt. Maar het is geen wondermateriaal: het is chemisch geproduceerd, niet hetzelfde als bamboecellulose in zijn oorspronkelijke staat, en de duurzaamheidswinst hangt sterk af van hoe de producent het proces inricht. Weet je waarvoor je kiest, dan is bamboe viscose een prima optie voor dagelijks gebruik, zolang je de verzorginginstructies volgt.
