Schaatssport is een van de meest geliefde sporten in Nederland. Op het ijs staan gaat hier bijna vanzelf, alsof het in het bloed zit. Van kinderen die voor het eerst wankelen op schaatsen tot topsporters die met volle kracht over de 500 meter vliegen: de schaatssport raakt iedereen op zijn eigen manier. En dat is al eeuwen zo. Nederland heeft een rijke geschiedenis op het ijs, met wereldkampioenen, legendarische tochten en een publiek dat smult van elke wedstrijd.
De geschiedenis van het schaatsen in Nederland
Al in de middeleeuwen gebruikten mensen in de Lage Landen ijzers onder hun schoenen om zich over bevroren sloten en rivieren te verplaatsen. Schaatsen was toen geen sport, maar een manier om van A naar B te komen. In de negentiende eeuw veranderde dat langzaam. Er kwamen wedstrijden op de natuurijsbaan, en de Elfstedentocht werd voor het eerst georganiseerd in 1909. Die tocht over elf Friese steden, bijna 200 kilometer lang, groeide uit tot een volksfeest. De laatste keer dat de tocht gereden werd, in 1997, stonden er honderdduizenden mensen langs de kant. Tot op de dag van vandaag dromen velen van een nieuwe editie.
Baanschaatsen en shorttrack: twee werelden op het ijs
Binnen de ijssport bestaan er grote verschillen tussen de disciplines. Bij baanschaatsen rijden sporters op een baan van 400 meter, twee aan twee, om de snelste tijd te zetten. Dit is de klassieke vorm die veel mensen kennen van de Olympische Spelen. Shorttrack speelt zich af op een veel kleinere baan van 111 meter, waarbij meerdere schaatsers tegelijk rijden en tactiek een grote rol speelt. Valpartijen, inhaalacties en spannende finales maken shorttrack tot een sport die het publiek altijd weet te grijpen. Nederland heeft in beide disciplines internationaal naam gemaakt. Denk aan namen als Sven Kramer, Irene Schouten en Suzanne Schulting, die allemaal wereldtitels en olympische medailles op hun naam hebben staan.
Hoe begin je met schaatsen
Veel mensen beginnen met schaatsen op jonge leeftijd, vaak op een overdekte ijsbaan in de buurt. Een schaatsschool of schaatsclub is een goede start. Daar leren beginners hoe ze hun evenwicht bewaren, hoe ze afzetten en hoe ze veilig remmen. Voor kinderen zijn er speciale programma’s waarbij het leren rijden stap voor stap gaat. Wie serieus wil schaatsen, kan lid worden van een vereniging die is aangesloten bij de KNSB, de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders Bond. Die bond organiseert wedstrijden op alle niveaus, van recreant tot professional. Goede schaatsen die goed passen zijn belangrijk om goed te kunnen rijden. Schaatsen die te groot zijn, zorgen voor pijn aan de enkels en minder controle op het ijs.
Schaatsen als sport voor iedereen
Wat schaatsen zo bijzonder maakt, is dat het voor alle leeftijden toegankelijk is. Grootouders schaatsen samen met kleinkinderen, vrienden gaan gezellig naar de ijsbaan en topsporters trainen dagelijks om de beste te worden. Recreatief rijden op een ijsbaan is een leuke manier om te bewegen en buiten te zijn in de winter. Wie de smaak te pakken heeft, kan ook meedoen aan toertochten op natuurijs, zoals kleine lokale tochten die worden georganiseerd als het water bevroren is. Door klimaatverandering komt natuurijs steeds minder vaak voor, waardoor schaatsen op overdekte banen steeds gewoner wordt. Gelukkig zijn er in Nederland veel goede ijsstadions, zoals Thialf in Heerenveen en de Jaap Eden IJsbaan in Amsterdam, waar het ijs het hele jaar door beschikbaar is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen noorsen en vikingschaatsen?
Noorsen zijn schaatsen waarbij het blad vast zit aan de schoen, terwijl bij vikingschaatsen het blad aan de hiel los kan komen bij elke stap. Vikingschaatsen worden vooral gebruikt voor lange afstanden op natuurijs, omdat ze minder energie kosten bij het rijden.
Hoe vaak wordt de Elfstedentocht georganiseerd?
De Elfstedentocht wordt alleen georganiseerd als het ijs dik genoeg is, minimaal 15 centimeter. Dat komt gemiddeld eens in de tien jaar voor. De laatste editie was in 1997. Sindsdien is het niet meer warm genoeg geweest voor een echte tocht.
Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen beginnen met schaatsen?
Kinderen kunnen al vanaf een jaar of drie beginnen met schaatsen, met goede ondersteuning en passende schaatsen. De meeste schaatsscholen starten met lessen voor kinderen vanaf vier jaar. Op die leeftijd hebben kinderen al genoeg coördinatie om de basisbewegingen te leren.
Wat doet de KNSB?
De KNSB, de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders Bond, is de nationale organisatie voor de ijssport in Nederland. De bond regelt wedstrijden, begeleidt talenten en ondersteunt schaatsclubs door het hele land. Ook de selectie van de nationale ploeg voor internationale toernooien valt onder de KNSB.
