Ethical fashion gaat over meer dan alleen mooie kleding. Het gaat over de mensen die de kleding maken, de materialen die worden gebruikt en de manier waarop merken omgaan met de aarde. Steeds meer mensen willen weten waar hun spijkerbroek vandaan komt of wie hun T-shirt heeft genaaid. Dat is een begrijpelijke vraag, want de kledingindustrie is een van de meest vervuilende ter wereld. Tegelijkertijd groeit het aanbod van merken die het anders aanpakken. Bewust kleden wordt makkelijker, ook in Nederland.
Wat er misgaat in de gewone kledingindustrie
Elk jaar worden wereldwijd meer dan 100 miljard kledingstukken geproduceerd. Een groot deel daarvan wordt nauwelijks gedragen en belandt al snel bij het afval. De zogenoemde fast fashion industrie maakt kleding snel, goedkoop en in grote hoeveelheden. Om die lage prijs mogelijk te maken, worden kosten bespaard op arbeidsomstandigheden en materialen. Werknemers in landen zoals Bangladesh, India en Cambodja werken vaak voor een zeer laag loon, in ongezonde fabrieken en zonder goede bescherming. Dat is geen theorie, maar een werkelijkheid die goed is gedocumenteerd door onderzoeksjournalisten en non-gouvernementele organisaties. De ramp met het Rana Plaza gebouw in Bangladesh in 2013, waarbij meer dan 1.100 kledingarbeiders omkwamen, maakte de wereld wakker. Toch veranderde er sindsdien minder dan gehoopt.
Wat duurzame en eerlijke merken anders doen
Merken die zich bezighouden met verantwoorde mode werken op een andere manier. Ze kiezen bewust voor materialen zoals biologisch katoen, gerecycled polyester of linnen, omdat die minder schadelijk zijn voor het milieu. Ze betalen hun werknemers een eerlijk loon en laten hun productieproces controleren door onafhankelijke organisaties. Keurmerken zoals GOTS, Fair Trade en OEKO-TEX geven aan dat een merk aan bepaalde normen voldoet. In Nederland zijn er al meerdere merken die deze aanpak hanteren. Alchemist is een voorbeeld van een Nederlands merk dat zich richt op eerlijke en milieuvriendelijke damesmode. Daarnaast zijn er steeds meer multimerkwinkels en webshops die alleen merken verkopen die aan strenge duurzaamheidseisen voldoen. Het aanbod is de afgelopen jaren flink gegroeid.
Hoe je zelf bewustere keuzes maakt bij het kopen van kleding
Je hoeft je garderobe niet in één keer te vervangen om eerlijker te kleden. Kleine stappen helpen al. Tweedehands kopen is een van de makkelijkste manieren om de impact te verkleinen. Platforms voor tweedehands kleding zijn de afgelopen jaren enorm populair geworden. Je geeft bestaande kleding een tweede leven en betaalt er vaak minder voor. Een andere aanpak is om minder te kopen en bewuster te kiezen. Vraag jezelf af of je een kledingstuk echt nodig hebt en of je het vaak genoeg zult dragen. Kleding die langer meegaat, is op de lange termijn goedkoper dan goedkope kleding die snel versleten is. Wie toch nieuw wil kopen, kan labels controleren op certificeringen en op de website van een merk kijken of er transparantie is over de productieketen. Dat kost wat tijd, maar het geeft een beter beeld van wat je echt koopt.
De rol van wetgeving en bedrijven in de toekomst van mode
Individuele keuzes zijn belangrijk, maar de grootste veranderingen komen van bovenaf. De Europese Unie werkt aan wetgeving die bedrijven verplicht om eerlijker en milieuvriendelijker te produceren. De zogenoemde Corporate Sustainability Reporting Directive verplicht grote bedrijven om te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties. Er komt ook wetgeving die het moeilijker maakt om misleidende groene claims te doen, ook wel greenwashing genoemd. Dat betekent dat merken die zeggen duurzaam te zijn, dat straks ook moeten kunnen bewijzen. Voor consumenten is dit goed nieuws, want het wordt makkelijker om te zien wie het echt meent en wie alleen maar een groen imago wil. De mode-industrie staat voor een flinke opgave, maar de richting is duidelijk.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen duurzame mode en eerlijke mode?
Duurzame mode richt zich vooral op het verminderen van de impact op het milieu, zoals minder waterverbruik en het gebruik van milieuvriendelijke materialen. Eerlijke mode gaat over de arbeidsomstandigheden van de mensen die de kleding maken, zoals eerlijke lonen en veilige werkplekken. De twee gaan vaak hand in hand, maar het zijn verschillende aandachtspunten. Een merk kan milieuvriendelijk produceren maar toch arbeiders slecht behandelen, en andersom.
Hoe herken ik een betrouwbaar keurmerk op kleding?
Bekende en betrouwbare keurmerken voor kleding zijn GOTS (voor biologische textielvezel), Fair Trade (voor eerlijke handel en arbeidsomstandigheden) en OEKO-TEX (voor producten getest op schadelijke stoffen). Het is verstandig om kort te zoeken naar wat een keurmerk precies controleert, want niet elk label zegt even veel. Sommige merken gebruiken eigen labels die niet door een onafhankelijke partij worden gecontroleerd.
Is bewust geproduceerde kleding altijd duurder?
Kleding van merken die eerlijk en milieuvriendelijk produceren, kost in de winkel vaak meer. Dat komt doordat de productiekosten hoger zijn als werknemers een eerlijk loon krijgen en er kwalitatief betere materialen worden gebruikt. Op de lange termijn kan het juist goedkoper uitpakken, omdat de kleding langer meegaat. Tweedehands kleding van verantwoorde merken is een manier om toch betaalbaar te kleden zonder in te leveren op kwaliteit.
Wat betekent greenwashing en hoe vermijd ik het?
Greenwashing is wanneer een bedrijf zichzelf groener of duurzamer presenteert dan het in werkelijkheid is. Dit kan door vage termen te gebruiken zoals “eco” of “groen” zonder dat daar bewijs voor is. Je vermijdt het door verder te kijken dan de marketingteksten en te zoeken naar concrete informatie over de productieketen, gebruikte materialen en onafhankelijke certificeringen. Als een merk weinig concreets kan laten zien, is dat een reden om kritisch te zijn.
