Viscose is gemaakt van cellulose, een natuurlijke stof die gewonnen wordt uit houtpulp, bamboepulp of katoenpulp. Het is dus geen volledig synthetische stof zoals polyester, maar ook geen puur natuurlijke stof zoals katoen. Viscose zit er precies tussenin: de grondstof is natuurlijk, maar het productieproces is chemisch.
De grondstoffen waarvan viscose wordt gemaakt
De basis van viscose is cellulose. Cellulose is een vezelvormige stof die van nature voorkomt in plantenmateriaal. Voor viscose worden drie grondstoffen het meest gebruikt:
- Houtpulp: de meest gebruikte bron, vaak afkomstig van snelgroeiende bomen zoals beuk of eucalyptus.
- Bamboepulp: bamboe groeit snel en heeft weinig water en bestrijdingsmiddelen nodig, wat het een populaire keuze maakt.
- Katoenpulp: dit zijn de korte vezels die overblijven bij de verwerking van katoen en anders afval zouden zijn.
Viscose is een type rayon. Modal en lyocell (ook bekend als Tencel) zijn andere bekende typen rayon. Ze worden alle drie gemaakt van cellulose, maar het productieproces en de eigenschappen van de stof verschillen per type.
Hoe wordt viscose gemaakt van cellulose?
Het omzetten van hout of bamboe naar viscosestof gaat via een chemisch proces. In grote lijnen ziet dat er zo uit:
- De grondstof (bijvoorbeeld hout) wordt eerst vermalen tot pulp en gezuiverd, zodat er bijna pure cellulose overblijft.
- Die cellulose wordt behandeld met natriumhydroxide (loog), wat een chemische verbinding oplevert die viscose zijn naam gaf: viscose is vernoemd naar de dikke, stroperige vloeistof die in dit stadium ontstaat.
- Vervolgens wordt zwavelkoolstof toegevoegd, waarna de massa opgelost wordt in een loogoplossing.
- Die oplossing wordt door kleine gaatjes geperst (vergelijkbaar met een douche-rozetje) in een zuuroplossing. Daarbij stollen de vloeistof en ontstaan er dunne vezels.
- Die vezels worden gesponnen tot garen en uiteindelijk geweven of gebreid tot stof.
Het gebruik van chemicaliën zoals zwavelkoolstof is een van de redenen waarom viscose als minder milieuvriendelijk wordt beschouwd dan lyocell. Bij lyocell worden de oplosmiddelen grotendeels hergebruikt; bij traditioneel viscose is dat veel minder het geval.
Viscose is geen plastic, maar ook geen puur natuur
Een veelgehoord misverstand is dat viscose een synthetische stof is. Dat klopt niet helemaal. De grondstof (cellulose uit planten) is biologisch afbreekbaar en van nature hernieuwbaar. Maar door het uitgebreide chemische productieproces is viscose strikt genomen een halfsyntetische stof. De eindvezel is niet hetzelfde als de oorspronkelijke plantenvezel.
Dit onderscheid is ook praktisch relevant. Viscose voelt zacht en ademt goed, vergelijkbaar met katoen, maar gedraagt zich in de was soms anders. Dat heeft alles te maken met de manier waarop de cellulosevezels chemisch zijn omgezet en opnieuw zijn gevormd.
Wil je weten hoe viscose aanvoelt om te dragen of hoe je het wast? Dan is het goed om te weten dat het een stof is die vocht goed opneemt, lekker zacht valt, maar ook sneller kreukelt dan bijvoorbeeld polyester. Dat zijn directe gevolgen van de grondstof: cellulose absorbeert van nature veel vocht, en dat blijft zichtbaar in de eigenschappen van de stof.
